خشکی دهان نشانه چیست و چه باید کرد؟


وقتی آب دهان خشک می‌شود و غدد موجود در دهان بزاق کافی تولید نمی‌کنند، خشکی دهان ایجاد می‌شود. این وضعیت به‌دلایل مختلفی مانند اضطراب، کم‌آبی بدن یا بیماری‌های زمینه‌ای و مصرف برخی داروها یا درمان‌هایی مانند رادیوتراپی پیش می‌آید. دهان که خشک بماند، امکان بروز عوارضی مانند پوسیدگی دندان‌ها یا بیماری‌های لثه محتمل‌تر می‌شود. برای درمان این وضعیت از داروهای تحریک ترشح بزاق و در مواقع وخیم و جدی از جراحی استفاده می‌شود. رفع عامل زمینه‌ای و ریشه‌ای خشک‌شدن بزاق هم به درمان مشکل کمک می‌کند.

در این مقاله، درباره علت، علائم، عوارض، درمان و پیشگیری خشک‌شدن دهان می‌خو،د. برای مطالعه مطلب پیش رو به ۵ دقیقه زمان نیاز دارید.

پرسش‌های خود درباره خشک‌شدن دهان را در انتها و بخش سوالات مطرح کنید تا به‌کمک متخصصان در مجموعه دکتردکتر به شما پاسخ بدهیم.

خشکی دهان چیست؟

خشکی دهان زم، اتفاق می‌افتد که غدد بزاقی در دهان، بزاق کافی تولید نمی‌کنند. این وضعیت باعث ایجاد احساس خشکی در دهان می‌شود و علائم دیگری مانند بوی بد دهان، خشکی گلو و ،‌خوردگی لب‌ها را به‌وجود می‌آورد، اگر این علائم را دیدید به دکتر گوش، حلق و بینی مراجعه کنید. بزاق بخشی ضروری از فرآیند هاضمه است و به مرطوب‌شدن و تجزیه مواد غذایی کمک می‌کند.

در ضمن، دفاعی اصلی برای کمک به بدن برای حفظ سلامت دندان‌ها، محافظت از دهان در برابر بیماری‌های لثه و پوسیدگی دندان است. خشک‌شدن دهان به‌تنهایی، نوعی بیماری جدی پزشکی نیست؛ با‌این‌حال، گاهی نشانه بیماری زمینه‌ای دیگری است که نیاز به درمان دارد.

خشکی دهان

علت خشکی دهان چیست؟

عوامل زیادی باعث خشک‌شدن دهان می‌شوند. علل احتمالی عبارت‌اند از:

  • کم‌آبی بدن
  • مصرف داروها
  • پرتودرم،
  • استرس و اضطراب
  • سالخوردگی
  • تنفس ده، و ،وپف
  • سیگارکشیدن و مصرف دخ،ات

۱. کم‌آبی بدن

 کم آبی زم، اتفاق می‌افتد که بدن بیش از حد مایعات از دست می‌دهد. ضمن اینکه مایعات تازه هم جایگزین موارد از دست‌رفته نمی‌شوند. کم‌آبی بدن با کاهش ترشح بزاق همراه می‌شود و علت هم می‌تواند خشکی دهان و ورزش با تعریق زیاد، اسهال یا استفراغ باشد.

دهان خشک و تشنگی زیاد مرتبط‌اند. با مصرف مایعات کافی در طول روز می‌تو،د مانع از خشک‌شدن دهان شوید. خشکی دهان و تکرر ادرار هم ارتباطاتی دارند. آب بدن که از دست برود، دهان هم خشک می‌شود.

۲. مصرف داروها

برخی از داروها هم دهان را خشک می‌کنند. برای نمونه، داروهای افسردگی، اسهال، آسم و اضطراب باعث بروز چنین عوارضی می‌شوند. آنتی هیستامین‌ها، دیورتیک‌ها و برخی داروهای شیمی‌درم، هم می‌توانند تولید بزاق را کاهش بدهند. خشکی دهان و فشار خون بالا هم ارتباطی مستقیم با یکدیگر دارند. مصرف داروهای این وضعیت باعث کاهش بزاق می‌شود.

۳. پرتو درم،

خشک‌شدن دهان عارضه جانبی رایج دریافت پرتودرم، در ناحیه سر یا گردن هم به‌شمار می‌رود. اشعه به غدد بزاقی آسیب می‌رساند و ترشح بزاق را کم می‌کند.

۴. استرس و اضطراب

وقتی استرس دارید یا مضطرب هستید، بدنتان کورتیزول بیشتری تولید می‌کند . به این هورمون، «هورمون استرس» می‌گویند. هنگامی که سطح کورتیزول در بزاق افزایش پیدا می‌کند، ،یب بزاق را تغییر می‌دهد و در نتیجه باعث خشک‌شدن دهان می‌شود. خشکی دهان و تنگی نفس از علائم شایع استرس و فشار هستند.

۵. سالخوردگی

با افزایش سن، خشک‌شدن دهان اتفاق معمول و رایجی است. این وضعیت در اثر مشکلات جسمی، برخی داروها و تغییرات در میزان توانایی بدن در پردازش داروهای مصرفی رخ می‌دهد.

۶. تنفس دهان و ،وپف

تنفس از طریق دهان باعث تبخیر بزاق می‌شود. ،وپف با دهان باز می‌تواند دهان را خشک کند. با بازماندن دهان در زمان خواب، خشکی و بی‌آبی در این ناحیه رخ می‌دهد.  خشکی‌ دهان در شب رو به وخامت و بیشترشدن هم می‌رود.

خشکی دهان اول صبح معمولا ناشی از بازماندن دهان در طول خواب است. خشکی دهان و گلو در خواب هم گاهی ریشه در مشکلات تنفسی دارد که باید تحت پیگیری جدی قرار بگیرد.

۷. سیگار کشیدن و مصرف مواد مخدر

کشیدن تنباکو و  مواد مخدر هم بزاق را کاهش می‌دهد. استفاده از متامفتامین‌ها هم چنین وضعیتی را رقم می‌زند و دهان را در وضعیت خشکی قرار می‌دهد.

بیماری‌ها و وضعیت‌های دیگری هم در خشک‌شدن دهان نقش دارند:

  • دیابت
  • آ،ایمر
  • برفک ده،
  • فیبروز سیستیک
  • آسیب‌دیدگی عصب
  • اختلالات خودایمنی
  • خشکی دهان و تیروئید
  • خشکی دهان و رفلا، معده

خشک شدن دهان

این مشکل با چه علائم دیگری همراه است؟

دهان خشک باعث ایجاد احساس ،بندگی در محیط داخلی آن می‌شود. از علامت‌های دیگر وضعیت مذکور به موارد زیر دقت کنید:

  • مشکل در بلع، جویدن یا صحبت‌،
  • اختلال در چشیدن مزه غذا یا نوشیدنی
  • احساس سوزش در دهان
  • ایجاد زخم‌های ده،
  • ،‌خوردن لب‌ها
  • خشکی زبان
  • خشکی گلو
  • بوی بد دهان

عوارض خشکی دهان چیست؟

اگر بزاق کافی ندارید و دچار خشکی دهان می‌شوید، امکان تجربه چنین عوارضی هم محتمل خواهد بود:

  • ایجاد زخم‌های دهان
  • عفونت قارچی در دهان (برفک دهان)
  • افزایش پلاک، پوسیدگی دندان و بیماری لثه
  • زخم یا شکاف پوست در گوشه‌های دهان، یا ،‌خوردن لب‌ها

درمان خشکی دهان چگونه است؟

هدف اصلی درمان خشکی دهان افزایش تولید بزاق است. درمان خشکی به علت زمینه‌ای آن وابسته است. برای نمونه، گاهی کم‌، یا کنترل دوز مصرفی برخی داروها می‌تواند باعث رفع خشکی شود.

گزینه‌های درم، دیگر هم عبارت‌اند از:

  • قرص‌های ضدخشکی دهان مانند سوربیتول (Sorbitol)
  • استفاده از محرک‌های تولید بزاق مانند پیلوکارپین (Pilocarpine)
  • ترمیم غدد بزاقی جراحی (کمتر رایج است)

درمان خانگی خشکی دهان

خشکی دهان معمولا موقتی و قابل درمان است. در بیشتر موارد، با انجام یک یا چند مورد از پیشنهادات زیر می‌تو،د از بروز علائم خشکی در خانه پیشگیری کنید و آن ها را تسکین بدهید:

  • مکیدن تکه‌های یخ
  • نوشیدن آب در طول روز
  • محدود، مصرف نمک و شکر
  • اجتناب از مصرف تنباکو یا مواد مخدر دیگر
  • قراردادن دستگاه مرطوب‌کننده هوا در اتاق خواب
  • مصرف جایگزین‌های بزاق بدون نسخه (قرص‌ها و آب‌نبات‌ها)
  • جویدن آدامس بدون قند یا مکیدن آب نبات سفت بدون قند
  • مسواک‌زدن و نخ دندان‌کشیدن روزانه و معاینه دندان دو بار در سال

مصرف الکل هم باعث خشکی دهان و مشکلات کبدی می‌شود. با کنترل مصرف الکل و کنارگذاشتن کافئین هم می‌تو،د از خشک‌شدن دهان جلوگیری کنید.

اگر خشکی دهان شما ناشی از نوعی بیماری زمینه‌ای باشد، به درمان جدی‌تری نیاز خواهید داشت. از پزشک خود برای اطلاعات بیشتر در مورد شرایط خاص، گزینه‌های درم، و چشم انداز بلند مدت مشورت بگیرید.

درمان خشکی دهان با داروهای گیاهی

بسیاری از گیاهان می‌توانند به تحریک تولید بزاق و تسکین موقت خشکی دهان کمک کنند، از جمله:

  • آلوئه‌ورا
  • زنجبیل
  • ریشه گل ختمی
  • فلفل دلمه‌ای

چه زم، باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده علائم خشکی سقف دهان یا بخش‌های مختلفش با دندانپزشک صحبت کنید. این علائم شامل موارد زیر هستند:

  • بزاق غلیظ
  • سفتی و خشک زبان
  • مشاهده زخم‌های دهان
  • مشکل در جویدن یا بلعیدن
  • تغییر حس چشایی مداوم
  • احساس خشکی در دهان یا گلو
  • بوی بد دهان که با رعایت بهداشت دندان هم بهبود پیدا نمی‌کند.

پزشک آزمایش خون تجویز و میزان بزاق تولیدشده را اندازه گیری می‌کند تا به علت خشکی دهان پی ببرد. بعد از آن، تجویز درمان مقدور می‌شود. بررسی پوسیدگی دندان هم راهی برای رسیدن به علت خشک‌شدن دهان است.

برای مراجعه به پزشک می‌تو،د از سیستم ،ت دهی اینترنتی سایت دکتردکتر کمک بگیرید. این روش سریع و ساده است و شما را زودتر به بهترین متخصصان می‌رساند.

درمان خشکی دهان

پیشگیری خشکی دهان چگونه است؟

برای تحریک تولید بزاق، آدامس بدون قند بجوید، نوشیدن آب، مصرف دهانشویه‌های خاص، بالم لب، مرطوب‌، هوای خانه و رسیدگی به دندان‌ها را هم فراموش نکنید.

از سیگار، الکل و غذاهای اسیدی، تند، خشک و شیرین هم دوری کنید تا دهانتان خشک نشود. خشکی دهان و زبان وضعیت دندان‌ها و محیط دهان را تحت‌تأثیر منفی و مستعد بروز بیماری‌های مختلف قرار می‌دهد.

علت خشک‌شدن دهان کم‌آبی بدن-مصرف داروها-پرتودرم،- استرس و اضطراب
سالخوردگی- تنفس ده، و ،وپف
سیگارکشیدن و مصرف دخ،ات
علائم خشکی مشکل در بلع، جویدن یا صحبت‌،-اختلال در چشیدن مزه غذا یا نوشیدنی-احساس سوزش در دهان-،‌خوردن لب‌ها-یجاد زخم‌های ده،-خشکی زبان-خشکی گلو-بوی بد دهان
درمان خشکی نوشیدن آب در طول روز-مکیدن تکه‌های یخ- محدود، مصرف نمک و شکر-اجتناب از تنباکو یا مواد مخدر دیگر-قراردادن دستگاه-مرطوب‌کننده هوا در اتاق خواب-مصرف جایگزین‌های بزاق بدون نسخه (قرص‌ها و آب‌نبات‌ها)-جویدن آدامس بدون قند یا مکیدن آب نبات سفت بدون قند-مسواک‌زدن و نخ دندان‌کشیدن روزانه و معاینه دندان دو بار در سال

تاکنون دچار خشک‌شدن دهان شده‌اید؟ چه عوارضی را تجربه کرده‌اید؟

سوالات متداول خشکی دهان

منابع:

mayoclinic.org

healthline.com

my.clevelandclinic.org

nhsinform.scot

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شماست و به منزله تجویز پزشکی نیست.


منبع: https://drdr.ir/mag/%D8%AE%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86/